Đề tài, dự án

Bảo tồn và phát huy giá trị đời sống văn hóa của cộng đồng cư dân ở khu tái định cư vùng thủy điện Sơn La

Cập nhật ngày: 25 Tháng Tám 2016
Cấp đề tài: Đề tài cấp Bộ
Chủ nhiệm đề tài: TS. Hoàng Sơn
Cơ quan chủ trì đề tài: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
Thời gian thực hiện: 2011-2012

I/ Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

- Đánh giá những tác động của việc di dân tái định cư đến đời sống văn hóa của cộng đồng người Thái đen ở khu tái định cư thủy điện Sơn La (huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La). Khảo sát sự thay đổi các mặt: cơ cấu dân cư, phương thức sản xuất, lối sống công nghiệp dịch vụ dẫn tới sự thay đổi về văn hóa tộc người như nếp sống, phong tục tập quán, nếp ăn, nếp ở, trang phục.

- Đưa ra một số dự báo, kiến nghị, giải pháp, dự báo làm cơ sở cho các nhà quản lý hoạch định chính sách để phát huy văn hóa trong đời sống đương đại, nhằm giảm thiểu những tác động không mong muốn và nâng cao đời sống văn hóa của đồng bào vùng tái định cư.

II/ Kết cấu của đề tài

Gồm 3 chương với các nội dung chính như sau:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề chung về bảo tồn và phát huy giá trị đời sống văn hóa ở khu di dân tái định cư thủy điện Sơn La.

Chương 2: Thực trạng và xu hướng biến đổi giá trị đời sống văn hóa ở khu di dân tái định cư thủy điện Sơn La.

Chương 3: Những vấn đề văn hóa, xã hội đặt ra và giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa vùng tái định cư thủy điện Sơn La.

III/ Kết quả nghiên cứu

Sự biến đổi các giá trị văn hóa của tộc người Thái đen khu di dân tái định cư thủy điện Sơn La chịu tác động tổng hợp của nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chính là sự tác động mạnh mẽ của các chính sách phát triển kinh tế-xã hội cũng như sự phát triển của nền kinh tế thị trường. Điều này đã giúp cải thiện đáng kể đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, gián tiếp làm thay đổi các giá trị văn hóa.

Sự biến đổi văn hóa đồng thời cũng là sự phát triển văn hóa, phát triển từ truyền thống sang hiện đại. Trong quá trình biến đổi đó, tất nhiên có nhiều diễn biến hoàn toàn phù hợp với quy luật xã hội. Tuy nhiên, cũng có những diễn biến chưa phù hợp với quy luật chung, làm tổn hại đến văn hóa truyền thống, không phản ánh đúng quy luật của văn hóa là quy luật kế thừa, là sự tiếp nối, sự phát triển trên nền văn hóa truyền thống tiến dần tới hiện đại

Di dân tái định cư thuỷ điện Sơn La đem lại nhiều cơ hội và thuận lợi để huyện Quỳnh Nhai phát triển kinh tế xã hội, song cũng cũng đặt ra nhiều thách thức không nhỏ tới đời sống văn hoá xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số vùng tái định cư. Sự thay đổi về môi trường và không gian sống đã tác động mạnh mẽ đến đời sống, phong tục tập quán truyền thống của đồng bào. Do vậy, bảo tồn và phát triển văn hoá xã hội ở khu tái định cư phải dựa trên sự đánh giá đúng vai trò to lớn của văn hoá dân tộc thiểu số trong điều kiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Để làm được những việc trên, trước hết huyện Quỳnh Nhai cần tạo điều kiện khôi phục các ngành nghề truyền thống phục vụ thị trường trong và ngoài nước; sưu tầm, bảo tồn, phục dựng các loại hình di sản văn hoá truyền thống; thường xuyên duy trì các buổi hội diễn, hội thi, sinh hoạt văn hoá nghệ thuật truyền thống các dân tộc; phục hồi và bổ sung các thiết chế văn hoá truyền thống ở các thôn bản. Song hành với giải pháp trên, huyện Quỳnh Nhai cần thực thi đồng bộ nhiều chính sách và giải pháp nhằm khuyến khích, hỗ trợ, tạo môi trường thuận lợi khôi phục và phát triển sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và các ngành nghề truyền thống. Đẩy nhanh tiến độ cấp đất sản xuất nông nghiệp; thực hiện chuyển đổi mô hình sản xuất có hiệu quả gắn với bảo vệ môi trường; phát triển nhiều mô hình sản xuất tiểu thủ công nghiệp cho các hộ dân định cư thành thị. Có chính sách và giải pháp hỗ trợ như tăng cường vốn, thúc đẩy sự liên kết giữa các doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ với các hộ sản xuất. Chú trọng đầu tư quy hoạch các điểm du lịch văn hoá, tín ngưỡng, sinh thái nhằm khai thác tiềm năng di sản văn hoá, tạo động lực phát triển kinh tế - văn hoá xã hội của huyện Quỳnh Nhai trong những năm tiếp theo.

IV/ Đánh giá

Đề tài đã tổng quan các công trình nghiên cứu về người Thái, đặc biệt đi sâu vào các công trình bàn về việc tái định cư, vấn đề nghiên cứu biến đổi văn hóa xã hội, các công trình nghiên cứu về vấn đề bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc trên địa bàn các tỉnh Tây Bắc; khái quát về người Thái Đen ở huyện Quỳnh Nhai trên các mặt đời sống kinh tế xã hội, phong tục tập quán, văn hóa, giáo dục.

Đề tài đã đánh giá được những đặc trưng văn hóa và thực trạng biến đổi về các mặt của người Thái Đen ở Quỳnh Nhai và xu hướng biến đổi các giá trị của đời sống văn hóa ở khu dân cư tái định cư, đồng thời cũng đề xuất các giải pháp cụ thể về việc bảo tồn và phát huy văn hóa cộng đồng sau tái định cư trong điều kiện đứt gãy truyền thống do phải thay đổi địa bàn cư trú cũng như môi trường canh tác, sinh hoạt ở nơi ở mới.

Đề tài đã làm rõ được thực trạng và xu hướng biến đổi đời sống văn hóa của cư dân vùng tái định cư trên các phương diện nhà ở và các tập tục liên quan đến ngôi nhà, về trang phục, về đồ ăn uống, về đi lại và vận chuyển. Các biến đổi về văn hóa phi vật thể, như tín ngưỡng dân gian, các phong tục về vòng đời (sinh đẻ, hôn nhân, tang ma, các hình thức diễn xướng dân gian, kho tàng văn học nghệ thuật, những thay đổi trong sản xuất nông nghiệp.

Từ việc phân tích, đánh giá thực trạng, đề tài đã đặt ra các vấn đề về kinh tế, xã hội và về văn hóa, đề xuất các giải pháp về giáo dục truyền thống, thể chế hóa các chính sách, đào tạo cán bộ, đầu tư tài chính, quy hoạch vùng tái định cư, phát huy vai trò chủ thể văn hóa.

Đây là một đề tài có giá trị thực tiễn cao trong việc cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn trong việc xây dựng chính sách bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống ở các khu tái định cư của đồng bào dân tộc thiểu số ở Quỳnh Nhai nói riêng và cả nước nói chung.

Tài liệu đề tài: Báo cáo khoa học

Nơi lưu giữ: Thư viện Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

Trần Thủy tổng hợp


Đề tài cấp Bộ

Phát huy định chế gia tộc và định chế làng xã truyền thống trong xây dựng nông thôn mới ở các tỉnh miền Trung hiện nay (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Nam)”

+ Cấp quản lý:
+ Chủ nhiệm đề tài:ThS. Nguyễn Thị Tâm Hạnh
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2014-2015
Xem
Đề tài cấp Bộ

Nghiên cứu các luận điểm của Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

+ Cấp quản lý:Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
+ Chủ nhiệm đề tài:TS. Phan Phương Anh
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2011 - 2013
Xem
Đề tài cấp Bộ

Tác động của các loại hình giải trí thông qua các phương tiện truyền thông mới đến lối sống của con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

+ Cấp quản lý:Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
+ Chủ nhiệm đề tài:PGS.TS. Từ Thị Loan
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2012-2013
Xem
Đề tài cấp Bộ

Tác động của thực hành tín ngưỡng và hoạt động lễ hội đến lối sống của con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

+ Cấp quản lý:Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
+ Chủ nhiệm đề tài:PGS.TS. Nguyễn Thị Hiền
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2012 - 2013
Xem

ẤN PHẨM

Giới thiệu ấn phẩm sách và tạp chí hàng năm

Thông tin website

TRANG TIN ĐIỆN TỬ VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM
+ Cơ quan chủ quản: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam.
+ Giấy phép số 91/GP-TTĐT do Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 09/07/2015
+ Người chịu trách nhiệm chính: PGS.TS. Từ Thị Loan.

Địa chỉ: 32 phố Hào Nam - quận Đống Đa - Hà Nội.
Điện thoại: (84-4) 38569162 - (84-4) 35111095.     Fax: (84-4) 35116415.
Email: info@vicas.org.vn
Website: http://vicas.org.vn

Ghi rõ nguồn "VICAS" khi phát hành lại thông tin từ website này.