Đề tài, dự án

Phát huy định chế gia tộc và định chế làng xã truyền thống trong xây dựng nông thôn mới ở các tỉnh miền Trung hiện nay (Nghiên cứu trường hợp tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Nam)”

Cập nhật ngày: 25 Tháng Tám 2016
Cấp đề tài: Đề tài cấp Bộ
Chủ nhiệm đề tài: ThS. Nguyễn Thị Tâm Hạnh
Cơ quan chủ trì đề tài: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
Thời gian thực hiện: 2014-2015

I/ Mục tiêu của đề tài

- Xác định hệ giá trị chuẩn mực được quy định bởi định chế gia tộc và định chế làng xã truyền thống ở miền Trung Việt Nam (qua nghiên cứu trường hợp của tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Nam). Từ đó, xác định khả năng kế thừa, phát huy giá trị cũng như hạn chế tiêu cực của định chế gia tộc, định chế làng xã truyền thống trong việc xây dựng nông thôn mới hiện nay trên địa bàn.

- Đánh giá việc kế thừa và phát huy định chế gia tộc, định chế làng xã truyền thống trong xây dựng nông thôn mới hiện nay ở các tỉnh miền Trung.

- Đề xuất giải pháp phát huy định chế gia tộc và định chế làng xã truyền thống trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở các tỉnh miền Trung hiện nay, qua khảo sát, nghiên cứu trường hợp của Thừa Thiên Huế và Quảng Nam.

Từ đó hướng đến mục tiêu chung:

- Tham gia điều chỉnh những vấn đề nảy sinh trong quá trình xây dựng nông thôn mới của Đảng và nhà nước hiện nay, đặc biệt là trong điều kiện đặc thù của các tỉnh miền Trung, tiêu biểu như ở Thừa Thiên Huế và Quảng Nam. Từ đó, bước đầu xây dựng cơ sở dữ liệu về văn hóa gia tộc và văn hóa làng xã trong chương trình xây dựng nông thôn mới, để tham chiếu cho các tỉnh miền Trung, cũng như cả nước nói chung.

- Xây dựng, đề xuất hướng bảo tồn linh hoạt di sản văn hóa làng xã và gia tộc, bảo đảm xu thế phát triển mọi mặt của đời sống xã hội đương đại, trên nền tảng gìn giữ bền vững những giá trị bất biến của truyền thống trong việc xây dựng nông thôn mới hiện nay.

II/ Kết cấu đề tài

Ngoài Mở đầu; Kết luậnKiến nghị, kết cấu của đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về định chế gia tộc và định chế làng xã.

Chương 2: Thực trạng phát huy định chế gia tộc và định chế làng xã truyền thống trong xây dựng nông thôn mới.

Chương 3: Những giải pháp phát huy định chế gia tộc và định chế làng xã truyền thống.

III/ Kết quả nghiên cứu

- Đề tài góp phần cung cấp tư liệu về thực trạng phát huy hệ giá trị của định chế gia tộc và định chế làng xã truyền thống trong xây dựng nông thôn mới ở miền Trung hiện nay.

- Đánh giá những mặt tích cực và hạn chế nhằm sàng lọc, kế thừa và phát huy hiệu quả những khía cạnh phù hợp của định chế gia tộc, định chế làng xã truyền thống trong việc thực hiện các mục tiêu của chương trình xây dựng nông thôn mới nói riêng; tuyên truyền và thực thi các chương trình, chính sách của Đảng và Nhà nước nói chung. Đặc biệt là những mục tiêu liên quan đến các phong trào xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa, nếp sống văn minh vì một nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong bối cảnh mới, dưới tác động của các điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội, định chế gia tộc và làng xã truyền thống ở miền Trung đã có nhiều biến đổi, dù không mạnh mẽ như hai đầu đất nước. Bên cạnh những định chế đã suy yếu hoặc mất vai trò do không còn cơ sở tồn tại, vẫn còn những định chế đã biến đổi linh hoạt để phù hợp với tình hình mới, đặc biệt là các định chế gắn liền với đời sống lễ nghi của gia tộc và làng xã.

Tồn tại song hành với các quy định chính sách, pháp luật của nhà nước, các định chế truyền thống vẫn tiếp tục phát huy vai trò tích cực đối với từng mục tiêu cụ thể của chương trình xây dựng nông thôn mới. Thể hiện trên tất cả các lĩnh vưc: Xây dựng cơ sở hạ tầng; Kinh tế và tổ chức sản xuất; văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn; Xã hội; Chính trị, an ninh quốc phòng.

Trên cơ sở kết quả phân tích, đánh giá thực tiễn phát huy trò của định chế gia tộc và định chế làng xã trong xây dựng nông thôn mới, nghiên cứu đã xác định tầm quan trọng định chế truyền thống đối với sự phát triển chung của xã hội, thể hiện trên các mặt: Thúc đẩy sự tiên phong và lan tỏa; Thúc đẩy tiếng nói và trách nhiệm giải trình; Thúc đẩy sự tham gia và trao quyền cho người dân; Thúc đẩy sự liên kết và hợp tác; Thúc đẩy an sinh dựa vào cộng đồng; Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống

Đề tài đề xuất một số nhóm giải pháp nhằm đẩy mạnh việc phát huy những giá trị tích cực, hạn chế những trở lực đến từ định chế gia tộc và định chế làng xã truyền thống trong xây dựng nông thôn mới hiện nay.

Đề tài cũng nêu một số đề xuất đưa ra để thảo luận nhằm đẩy nhanh và tăng tính hiệu quả trong quá trình thực hiện các mục tiêu xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là các mục tiêu liên quan đến văn hóa như sau: Cụ thể là đối với cơ quan quản lý nhà nước như: về nâng cao hiệu quả hoạt động của các thiết chế và các nguồn nhân lực cơ sở, về phong trào văn hóa cơ sở, về bảo tồn và phát huy các di sản truyền thống cũng như đối với chính quyền tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Nam.

IV/ Đánh giá

Đề tài nghiên cứu có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, đã phác họa được bức tranh cơ bản của định chế gia tộc và định chế làng xã trong mối quan hệ với công cuộc xây dựng nông thôn mới ở miền Trung hiện nay. Đó là giải quyết các vấn đề về mối quan hệ giữa văn hóa truyền thống với việc xây dựng nền văn hóa mới hiện đại và về mối quan hệ giữa văn hóa với sự phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta hiện nay.

Đề tài đã đề xuất một số khuyến nghị và giải pháp để phát huy giá trị của các định chế gia tộc và làng xã ở miền Trung trong xây dựng nông thôn mới.

Đề tài đã cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định chính sách văn hóa, phục vụ đào tạo, qua đó là cơ sở để biên soạn các giáo trình, tài liệu tham khảo cho các ngành văn hóa học, xã hội học…; biên soạn các tài liệu phục vụ công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý, cán bộ văn hóa và ban chỉ đạo chương trình xây dựng nông thôn mới hiện nay nói chung.

Tài liệu đề tài: Báo cáo khoa học

Nơi lưu giữ: Thư viện Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

Trần Thủy tổng hợp


Đề tài cấp Bộ

Bảo tồn và phát huy giá trị đời sống văn hóa của cộng đồng cư dân ở khu tái định cư vùng thủy điện Sơn La

+ Cấp quản lý:
+ Chủ nhiệm đề tài:TS. Hoàng Sơn
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2011-2012
Xem
Đề tài cấp Bộ

Nghiên cứu các luận điểm của Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

+ Cấp quản lý:Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
+ Chủ nhiệm đề tài:TS. Phan Phương Anh
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2011 - 2013
Xem
Đề tài cấp Bộ

Tác động của các loại hình giải trí thông qua các phương tiện truyền thông mới đến lối sống của con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

+ Cấp quản lý:Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
+ Chủ nhiệm đề tài:PGS.TS. Từ Thị Loan
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2012-2013
Xem
Đề tài cấp Bộ

Tác động của thực hành tín ngưỡng và hoạt động lễ hội đến lối sống của con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

+ Cấp quản lý:Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
+ Chủ nhiệm đề tài:PGS.TS. Nguyễn Thị Hiền
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2012 - 2013
Xem

ẤN PHẨM

Giới thiệu ấn phẩm sách và tạp chí hàng năm

Thông tin website

TRANG TIN ĐIỆN TỬ VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM
+ Cơ quan chủ quản: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam.
+ Giấy phép số 91/GP-TTĐT do Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 09/07/2015
+ Người chịu trách nhiệm chính: PGS.TS. Từ Thị Loan.

Địa chỉ: 32 phố Hào Nam - quận Đống Đa - Hà Nội.
Điện thoại: (84-4) 38569162 - (84-4) 35111095.     Fax: (84-4) 35116415.
Email: info@vicas.org.vn
Website: http://vicas.org.vn

Ghi rõ nguồn "VICAS" khi phát hành lại thông tin từ website này.