Đề tài, dự án

Bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số vùng di dân tái định cư ở miền Trung do xây dựng các công trình thủy điện

Cập nhật ngày: 25 Tháng Mười Hai 2017
Cấp đề tài: Đề tài cấp Bộ
Cấp quản lý: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
Chủ nhiệm đề tài: TS. Trần Đình Hằng
Cơ quan chủ trì đề tài: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
Thời gian thực hiện: 2013 – 2014

Bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số vùng di dân tái định cư ở miền Trung do xây dựng các công trình thủy điện

Cấp đề tài: Đề tài nghiên cứu Khoa học và Công nghệ cấp Bộ

Chủ nhiệm đề tài: TS. Trần Đình Hằng

Nhóm tác giả: Nguyễn Hữu Thông; Lê Anh Tuấn; Nguyễn Phước Bảo Đàn, Trần Đức Sáng

Cơ quan chủ trì đề tài: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

Thời gian thực hiện: 2013 – 2014

 

I. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Đề tài tập trung khảo sát vấn đề bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số vùng di dân tái định cư do xây dựng các công trình thủy điện ở miền núi Trung Bộ qua trường hợp thủy điện A Vương (Quảng Nam), thủy điện A Lưới (Thừa Thiên Huế), thủy điện Rào Quán (Quảng Trị) để giải quyết các mục tiêu cụ thể:

Nắm bắt thực trạng bảo tồn, phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số vùng di dân tái định cư do xây dựng các công trình thủy điện ở các tỉnh miền Trung.

Đánh giá tác động, ảnh hưởng nhiều chiều của việc xây dựng công trình thủy điện đối với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng đời sống văn hóa mới của các dân tộc thiểu số trong vùng di dân tái định cư.

Xây dựng luận chứng, luận cứ phù hợp, làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp bảo tồn, kế thừa và phát huy giá trị văn hóa truyền thống và xây dựng đời sống văn hóa mới của các dân tộc thiểu số trong vùng di dân tái định cư.

II. Kết cấu đề tài

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, tài liệu tham khảo, báo cáo đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Di dân tái định cư thủy điện vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở miền Trung: khái niệm, lý thuyết tiếp cận và thực trạng vấn đề

Chương 2: Đánh giá tác động của quá trình di dân tái định cư thủy điện và xu hướng biến đổi các giá trị văn hóa truyền thống vùng dân tộc thiểu số miền Trung

Chương 3: Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số vùng di dân tái định cư thủy điện ở miền Trung

III. Kết quả nghiên cứu

Đề tài giải quyết một số vấn đề lý luận để tham chiếu, tiếp cận và giải quyết câu chuyện văn hóa trong đời sống cộng đồng dân tộc thiểu số di dân tái định cư thủy điện. Điều đó bắt nguồn từ những khái niệm, lý thuyết tiếp cận và xem xét thực trạng vấn đề di dân tái định cư thủy điện vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở miền Trung.

Trên cơ sở khảo sát thực trạng và quá trình biến đổi văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc thiểu số nơi đây, đề tài chú trọng tới việc xem xét cú hích thủy điện với lực tác động đến giá trị văn hóa truyền thống đặc trưng trong cộng đồng di dân tái định cư thủy điện. Sự tác động lên trên đời sống văn hóa của đồng bào, dẫn đến những xu hướng biến đổi các giá trị văn hóa truyền thống tộc người đối với văn hóa vật thể (trong cư trú, trong sản xuất, trong ăn mặc), đối với văn hóa phi vật thể (trong đời sống lễ nghi, trong sinh hoạt lễ hội; trong văn nghệ dân gian, trong phong tục tập quán, lối sống, trong tri thức bản địa và tổ chức xã hội, quản lý cộng đồng). Đề tài nhấn mạnh sự tác động có nó lên trên đời sống văn hóa của đồng bào, dẫn đến những xu hướng biến đổi đặc biệt quan trọng cũng như những vấn đề đặt ra cần giải quyết.

Từ những kết quả khảo sát, đề tài tập trung xem xét, giải quyết vấn đề bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào. Trong đó nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa tộc người trong bối cảnh thực thi chính sách và gắn liền với thực tiễn cuộc sống, để từ đó đề xuất các nhóm giải pháp bảo tồn và phát huy phù hợp, trên nhiều phương diện, không gian, thời điểm, tộc người cụ thể…

Các nhóm giải pháp:

Nhóm giải pháp kết hợp hài hòa lợi ích kinh tế, quyền lợi cá nhân, cộng đồng tập thể, nhà nước.

Nhóm giải pháp nhằm thu hút, níu giữ người dân ở lại khu tái định cư.

Nhóm giải pháp nhằm bảo tồn, phát triển văn hóa, được thực hiện đồng thời trên phương diện hành chính, văn hóa vật thể, văn hóa phi vật thể.

Xây dựng cơ sở dữ liệu để đề xuất mô hình làng bản tái định cư thủy điện mang đậm sắc thái tộc người đặc trưng.

Có nhiều giải pháp cho từng cộng đồng tộc người ở những không gian và thời điểm phù hợp, nhưng đề tài đặc biệt nhấn mạnh đến giải pháp tư liệu hóa và bảo tồn, phát triển văn hóa của đồng bào theo hướng thích ứng, có thể ưu tiên thực hiện từng bước, từng bộ phận cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh hiện nay.

IV. Đánh giá

Đây là đề tài nghiên cứu khoa học gắn liền với đời sống thực tiễn, đề cập đến văn hóa có ý nghĩa cấp thiết trong đời sống đồng bào các khu tái định cư thủy điện miền núi Trung Bộ.

Dựa trên những nghiên cứu cụ thể, đề tài cung cấp nguồn tư liệu đánh giá thực trạng vấn đề di dân, đời sống văn hóa các tộc người vùng di dân tái định cư do các công trình thủy điện A Vương, Sông Tranh (Quảng Nam), A Lưới (Thừa Thiên Huế), Rào Quán, Đắc Krông (Quảng trị). Từ đó rút ra bài học kinh nghiệm, làm luận cứ cho việc đề xuất các chủ trương, chính sách bảo tồn, phát triển văn hóa tại các khu tái định cư thủy điện ở miền Trung, tiến tới ứng dụng, đề xuất xây dựng các mô hình bảo tồn văn hóa ở khu tái định cư gắn với phát triển kinh tế, sinh kế bền vững cho từng vùng, từng cộng đồng dân tộc thiểu số.

Các kết quả nghiên cứu đạt được, các giải pháp có thể là tài liệu tham khảo hữu ích cho các ngành khoa học liên quan về di dân và biến đổi văn hóa của các dân tộc thiểu số ở miền Trung, phục vụ công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ quản lý, cán bộ văn hóa và giảng dạy ở các trường đại học, gắn liền với vùng núi Trung Bộ.

 

Tài liệu đề tài: Báo cáo khoa học

Nơi lưu giữ: Thư viện Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam

 


Đề tài cấp Bộ

Văn hóa biển đảo Bắc Trung Bộ - bảo vệ và phát huy giá trị

+ Cấp quản lý:
+ Chủ nhiệm đề tài:TS. Vũ Anh Tú
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2015 - 2016
Xem
Đề tài cấp Bộ

Tác động của các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch đến lối sống của một số dân tộc thiểu số ở Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

+ Cấp quản lý:
+ Chủ nhiệm đề tài:TS. Trịnh Thị Thủy
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2012 – 2013
Xem
Đề tài cấp Bộ

Quản lý văn hóa biển đảo Việt Nam: bảo vệ và phát huy giá trị

+ Cấp quản lý:
+ Chủ nhiệm đề tài:PGS.TS Bùi Hoài Sơn
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:Thời gian thực hiện: 2016 – 2017
Xem
Đề tài cấp Bộ

Chính sách huy động, quản lý và sử dụng nguồn đóng góp của tổ chức và cá nhân trong hoạt động bảo tồn di tích và tổ chức lễ hội

+ Cấp quản lý:
+ Chủ nhiệm đề tài:PGS.TS Lương Hồng Quang
+ Cơ quan chủ trì:Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam
+ Thời gian thực hiện:2012 – 2013
Xem

ẤN PHẨM

Giới thiệu ấn phẩm sách và tạp chí hàng năm

Thông tin website

TRANG TIN ĐIỆN TỬ VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM
+ Cơ quan chủ quản: Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam.
+ Giấy phép số 348/GPSĐBS-TTĐT do Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 09/07/2015
+ Người chịu trách nhiệm chính: PGS.TS. Bùi Hoài Sơn.

Địa chỉ: 32 phố Hào Nam - quận Đống Đa - Hà Nội.
Điện thoại: (84-24) 38569162 - (84-24) 35111095.     Fax: (84-24) 35116415.
Email: info@vicas.org.vn
Website: http://vicas.org.vn

Ghi rõ nguồn "VICAS" khi phát hành lại thông tin từ website này.